Dodatkowe wynagrodzenie roczne, potocznie nazywane „trzynastką”, to świadczenie, które co roku budzi duże zainteresowanie pracowników. W 2026 roku – podobnie jak w latach ubiegłych – prawo do jego otrzymania nie ma charakteru powszechnego. Oznacza to, że nie każdy zatrudniony może liczyć na dodatkową pensję. Kluczowe znaczenie mają przepisy prawa oraz wewnętrzne regulacje obowiązujące u danego pracodawcy.
Poniżej wyjaśniamy szczegółowo, kto może otrzymać 13. pensję w 2026 roku, jak oblicza się jej wysokość, kiedy przysługuje w pełnej kwocie, a kiedy w proporcji, a także w jakich sytuacjach pracownik traci do niej prawo.
Kto ma prawo do 13. pensji w 2026 roku?
Podstawową grupą uprawnioną do otrzymania trzynastki są pracownicy tzw. sfery budżetowej. Zasady przyznawania tego świadczenia reguluje Ustawa o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej.
Prawo do dodatkowego wynagrodzenia rocznego przysługuje osobom zatrudnionym m.in. w:
- państwowych jednostkach sfery budżetowej,
- urzędach organów władzy publicznej, organach kontroli, ochrony prawa, a także w sądach i trybunałach,
- samorządowych jednostkach budżetowych i samorządowych zakładach budżetowych prowadzących gospodarkę finansową,
- biurach poselskich, senatorskich i poselsko-senatorskich oraz klubach, kołach i zespołach parlamentarnych.
Czy rodzaj umowy ma znaczenie?
Nie. W przypadku pracowników sfery budżetowej prawo do trzynastki nie zależy od:
- rodzaju umowy (np. na czas określony czy nieokreślony),
- wymiaru etatu (pełny czy niepełny),
- długości obowiązywania umowy w danym roku (z zastrzeżeniem minimalnego okresu zatrudnienia, o którym niżej).
Decydujące znaczenie ma status pracodawcy oraz spełnienie warunków ustawowych.
Ile wynosi 13. pensja w 2026 roku?
Wysokość trzynastki została określona wprost w przepisach. Zgodnie z art. 4 ust. 1 wspomnianej ustawy, dodatkowe wynagrodzenie roczne stanowi:
8,5% sumy wynagrodzeń otrzymanych przez pracownika w danym roku kalendarzowym.
Co wlicza się do podstawy obliczeń?
Do podstawy naliczenia 13. pensji wlicza się:
- wynagrodzenie zasadnicze,
- inne składniki wynagrodzenia uwzględniane przy obliczaniu ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy,
- wynagrodzenie urlopowe,
- wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy w przypadku przywrócenia do pracy.
Czego nie uwzględnia się przy wyliczaniu trzynastki?
Z podstawy wyłączone są m.in.:
- wynagrodzenie za czas choroby,
- zasiłek chorobowy,
- zasiłek macierzyński,
- wynagrodzenie za urlop szkoleniowy.
Oznacza to, że okresy pobierania świadczeń z ubezpieczenia społecznego mogą obniżyć wysokość należnej trzynastki.
Czy 13. pensja podlega opodatkowaniu?
Tak. Dodatkowe wynagrodzenie roczne:
- podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym,
- jest objęte składkami na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne
— na takich samych zasadach jak standardowe wynagrodzenie za pracę.
Kiedy przysługuje pełna, a kiedy proporcjonalna 13. pensja?
Pełna trzynastka
Prawo do pełnej kwoty dodatkowego wynagrodzenia rocznego przysługuje pracownikowi, który przepracował cały rok kalendarzowy u danego pracodawcy.
Podkreślenia wymaga, że chodzi o rok kalendarzowy (od 1 stycznia do 31 grudnia), a nie o 12 kolejnych miesięcy zatrudnienia.
Trzynastka w wysokości proporcjonalnej
Jeżeli pracownik nie przepracował całego roku, może otrzymać trzynastkę w wysokości proporcjonalnej do przepracowanego okresu — pod warunkiem, że był zatrudniony przez co najmniej 6 miesięcy w danym roku kalendarzowym.
Istotne jest również to, że:
- okresów zatrudnienia w różnych jednostkach budżetowych nie sumuje się,
- znaczenie ma wyłącznie staż pracy u pracodawcy wypłacającego trzynastkę.
Wyjątki – kiedy 6 miesięcy nie jest wymagane?
Ustawa przewiduje szereg sytuacji, w których pracownik nabywa prawo do trzynastki mimo przepracowania mniej niż 6 miesięcy. Dotyczy to m.in.:
- powołania do czynnej służby wojskowej lub służby zastępczej,
- korzystania z urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego, ojcowskiego, wychowawczego czy urlopu dla poratowania zdrowia,
- zatrudnienia nauczyciela lub nauczyciela akademickiego zgodnie z organizacją roku szkolnego,
- pracy sezonowej (jeśli umowa obejmowała sezon trwający co najmniej 3 miesiące),
- rozwiązania stosunku pracy w związku z przejściem na emeryturę, rentę lub świadczenie rehabilitacyjne,
- likwidacji pracodawcy lub redukcji zatrudnienia z przyczyn dotyczących pracodawcy,
- przeniesienia służbowego, powołania lub wyboru,
- wygaśnięcia stosunku pracy z powodu śmierci pracownika.
Kiedy pracownik traci prawo do trzynastki?
Nawet przy spełnieniu warunków stażowych, pracownik może zostać pozbawiony prawa do 13. pensji. Zgodnie z przepisami, świadczenie nie przysługuje osobie, która:
- miała nieusprawiedliwioną nieobecność trwającą dłużej niż 2 dni,
- stawiła się do pracy w stanie nietrzeźwości,
- została ukarana dyscyplinarnie wydaleniem z pracy lub służby,
- została zwolniona bez wypowiedzenia z własnej winy.
Przepisy w tym zakresie mają charakter bezwzględny — spełnienie którejkolwiek z powyższych przesłanek skutkuje utratą prawa do świadczenia.
Termin wypłaty trzynastki w 2026 roku
Dodatkowe wynagrodzenie roczne powinno zostać wypłacone najpóźniej do końca marca roku następującego po roku, za który przysługuje.
Oznacza to, że:
- trzynastka za 2025 rok powinna zostać wypłacona do 31 marca 2026 roku.
Wyjątek stanowi sytuacja likwidacji pracodawcy — wówczas świadczenie należy wypłacić w ostatnim dniu trwania stosunku pracy.
Co w przypadku opóźnienia?
Choć ustawa o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym nie reguluje wprost sankcji za zwłokę, zastosowanie znajdują przepisy Kodeks pracy. Za nieterminową wypłatę świadczeń ze stosunku pracy pracodawcy grozi grzywna od 1000 do 30 000 zł.
Czy 13. pensja przysługuje w firmach prywatnych?
W sektorze prywatnym trzynastka nie jest obowiązkowa. Pracodawca może ją wprowadzić dobrowolnie, np.:
- w regulaminie wynagradzania,
- w układzie zbiorowym pracy,
- w umowie o pracę.
W takim przypadku zasady przyznawania i obliczania dodatkowego wynagrodzenia rocznego zależą wyłącznie od decyzji pracodawcy. Nie mają tu zastosowania przepisy ustawy dotyczącej pracowników sfery budżetowej.
Oznacza to pełną swobodę w zakresie:
- wysokości świadczenia,
- warunków jego przyznania,
- terminów wypłaty,
- przesłanek utraty prawa do nagrody rocznej.
Podsumowanie – kto i na jakich zasadach otrzyma 13. pensję w 2026 roku?
W 2026 roku prawo do trzynastki w sposób gwarantowany przysługuje pracownikom sfery budżetowej, o ile spełnią ustawowe warunki dotyczące okresu zatrudnienia i nie wystąpią przesłanki wyłączające świadczenie.
Najważniejsze zasady to:
- wysokość świadczenia wynosi 8,5% rocznego wynagrodzenia,
- pełna kwota przysługuje po przepracowaniu całego roku kalendarzowego,
- minimalny okres zatrudnienia to co do zasady 6 miesięcy,
- wypłata następuje do końca marca roku następnego,
- świadczenie podlega opodatkowaniu i oskładkowaniu.
W sektorze prywatnym trzynastka zależy wyłącznie od decyzji pracodawcy i wewnętrznych regulacji.
Dla wielu pracowników budżetówki dodatkowe wynagrodzenie roczne stanowi istotne wsparcie finansowe na początku roku — dlatego warto znać swoje prawa i wiedzieć, w jakich sytuacjach można je skutecznie dochodzić.
