Zbliżający się wiek emerytalny niesie ze sobą nie tylko oczekiwanie na zasłużony odpoczynek, ale również szczególną ochronę prawną. Zgodnie z art. 39 Kodeksu pracy, pracownicy, którym do osiągnięcia wieku emerytalnego brakuje nie więcej niż 4 lata, są objęci tzw. ochroną przedemerytalną. Co to oznacza w praktyce i kogo dotyczy ten przepis? Wyjaśniamy.
Kogo dotyczy ochrona przedemerytalna?
Ochrona przysługuje pracownikom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony, którym brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia ustawowego wieku emerytalnego. Obecnie wynosi on:
- 60 lat dla kobiet,
- 65 lat dla mężczyzn.
Zatem ochrona obejmuje odpowiednio kobiety po ukończeniu 56 lat oraz mężczyzn po ukończeniu 61 lat.
Warto podkreślić, że ochrona ta nie ma zastosowania w przypadku możliwości przejścia na tzw. wcześniejszą emeryturę. Liczy się tylko osiągnięcie ustawowego wieku emerytalnego, chyba że przepisy szczególne (np. dla górników lub służb mundurowych) określają inny wiek uprawniający do zakończenia kariery zawodowej.
Na czym polega ochrona?
W okresie ochronnym pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę z pracownikiem objętym ochroną. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy wypowiedzenie zostało wręczone przed rozpoczęciem okresu ochronnego – wówczas ochrona nie ma zastosowania, nawet jeśli okres wypowiedzenia już obejmuje czas ochronny.
Ochrona przedemerytalna:
- dotyczy wyłącznie umów o pracę na czas nieokreślony,
- nie zależy od wymiaru etatu – może dotyczyć również pracowników zatrudnionych na część etatu,
- obowiązuje u każdego pracodawcy osobno, jeśli pracownik jest zatrudniony równolegle w kilku miejscach.
Dodatkowo, w okresie ochronnym nie można obniżyć wynagrodzenia pracownika, z wyjątkiem sytuacji przewidzianych w przepisach, np. w wyniku zmiany układu zbiorowego pracy.
Kiedy ochrona nie obowiązuje?
Istnieją sytuacje, w których ochrona przedemerytalna nie ma zastosowania. Pracodawca może rozwiązać umowę o pracę, mimo ochrony, gdy:
- pracownik dopuścił się ciężkiego naruszenia obowiązków (zwolnienie dyscyplinarne),
- pracownik uzyskał prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy (art. 40 K.p.),
- zakład pracy ogłosił upadłość lub likwidację (art. 411 K.p.),
- pracownik nie będzie posiadał wymaganych okresów składkowych i nieskładkowych uprawniających do emerytury mimo osiągnięcia wieku emerytalnego.
Czy można zwolnić pracownika po osiągnięciu wieku emerytalnego?
Tak, pracodawca ma prawo wypowiedzieć umowę o pracę osobie, która osiągnęła wiek emerytalny. Nie może jednak jako jedynego powodu podać faktu uzyskania uprawnień emerytalnych. Zwolnienie musi być uzasadnione np. likwidacją stanowiska pracy, częstym korzystaniem ze zwolnień lekarskich lub niewłaściwym wykonywaniem obowiązków.
Podsumowanie
Ochrona przedemerytalna to ważne narzędzie zabezpieczające interesy starszych pracowników, które pozwala im dotrwać do emerytury bez obaw o utratę zatrudnienia. Warto, aby zarówno pracownicy, jak i pracodawcy znali zasady jej funkcjonowania, ponieważ nieprzestrzeganie przepisów może prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych.
Masz pytania dotyczące zatrudnienia lub potrzebujesz wsparcia kadrowo-płacowego? Skontaktuj się z naszym biurem rachunkowym – pomożemy!
