Lato i towarzyszące mu fale upałów mogą znacząco obniżyć komfort oraz bezpieczeństwo pracy. Zmęczeni wysoką temperaturą pracownicy łatwiej się rozpraszają, szybciej tracą siły i popełniają więcej błędów. W takich warunkach szczególnego znaczenia nabierają przepisy Kodeksu pracy, które zobowiązują pracodawcę do zapewnienia zatrudnionym bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Jakie obowiązki spoczywają na pracodawcy w czasie upałów?
Obowiązki pracodawcy wynikające z prawa
Kodeks pracy nakłada na pracodawcę ogólny obowiązek zapewnienia pracownikom bezpiecznych warunków pracy, dostosowanych do panujących warunków atmosferycznych. Oznacza to, że jeśli upały powodują pogorszenie warunków pracy, pracodawca powinien podjąć działania zmierzające do poprawy sytuacji.
Do takich działań mogą należeć m.in.:
- skrócenie czasu pracy,
- wprowadzenie dodatkowych przerw,
- umożliwienie odpoczynku w klimatyzowanych pomieszczeniach,
- poprawa wentylacji i klimatyzacji na stanowiskach pracy.
Skrócenie czasu pracy i dodatkowe przerwy
Przepisy prawa pracy nie nakazują pracodawcy skracania dnia pracy w czasie upałów. Jest to decyzja dobrowolna, jednak w praktyce coraz częściej stosowana. Pracodawca może pozwolić na wcześniejsze wyjście z pracy lub wprowadzić dodatkowe przerwy regeneracyjne. Co ważne – skrócenie dnia pracy z powodu upału nie może wiązać się z obniżeniem wynagrodzenia pracownika.
Obowiązek zapewnienia odpowiedniej temperatury
Regulacje prawne nie określają maksymalnej temperatury, w jakiej praca może być wykonywana w pomieszczeniach. Określają jednak, że pracodawca powinien zapewnić:
- odpowiednią wymianę powietrza,
- zabezpieczenie przed nasłonecznieniem,
- właściwą temperaturę dostosowaną do rodzaju wykonywanej pracy.
Oznacza to, że nawet jeśli przepisy nie wskazują konkretnej wartości granicznej, pracodawca powinien dążyć do utrzymania warunków sprzyjających pracy i bezpieczeństwu zatrudnionych.
Klimatyzacja i napoje dla pracowników
Zgodnie z przepisami, pracodawca musi zapewnić pracownikom zimne napoje:
- w przypadku pracy w pomieszczeniach, jeśli temperatura przekracza 28°C,
- w przypadku pracy na otwartej przestrzeni, gdy temperatura przekracza 25°C.
Napoje powinny być dostępne dla wszystkich pracowników przez całą zmianę roboczą. Nawet jeśli w pomieszczeniu zainstalowana jest klimatyzacja, ale temperatura przekracza wskazane wartości, pracodawca ma obowiązek udostępnienia napojów.
Brak zapewnienia napojów pracownikom w czasie upałów stanowi wykroczenie i może skutkować grzywną w wysokości od 1 000 do 30 000 zł.
Szczególna ochrona pracowników młodocianych
Dodatkowe zasady obowiązują w przypadku pracowników młodocianych. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 24 sierpnia 2004 r., osoby te nie mogą wykonywać pracy w pomieszczeniach, w których:
- temperatura przekracza 30°C,
- wilgotność względna powietrza jest wyższa niż 65%.
Podsumowanie
Upały to wyzwanie nie tylko dla pracowników, ale i dla pracodawców. Obowiązkiem zatrudniającego jest zadbanie o odpowiednie warunki pracy – w szczególności poprzez zapewnienie napojów, poprawę wentylacji czy organizację dodatkowych przerw. Warto pamiętać, że przestrzeganie przepisów BHP w tym zakresie nie tylko chroni zdrowie pracowników, ale również zabezpiecza pracodawcę przed karami finansowymi i odpowiedzialnością prawną.
