Umowa zlecenia to jeden z najczęściej stosowanych kontraktów cywilnoprawnych. Dla wielu osób stanowi alternatywę wobec tradycyjnej umowy o pracę, a czasem funkcjonuje równolegle obok niej. Nic dziwnego, że po zakończeniu zlecenia pojawia się pytanie: jakie dokumenty potwierdzające współpracę może uzyskać zleceniobiorca? Czy można wymagać od zleceniodawcy świadectwa pracy, czy też w grę wchodzi inny rodzaj zaświadczenia?
Świadectwo pracy a umowa zlecenia – zasadnicza różnica
Na wstępie trzeba jasno podkreślić: świadectwo pracy wydaje się wyłącznie pracownikom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę. Wynika to wprost z przepisów Kodeksu pracy i obejmuje tylko osoby zatrudnione na podstawie stosunku pracy – a więc na umowę o pracę, powołanie, wybór, mianowanie czy spółdzielczą umowę o pracę.
Umowa zlecenia natomiast podlega regulacjom Kodeksu cywilnego. Oznacza to, że przepisy dotyczące świadectw pracy nie znajdują tu zastosowania. Zleceniobiorca nie może zatem domagać się świadectwa pracy po zakończeniu współpracy, ponieważ taki dokument zawiera m.in. informacje o urlopach czy innych uprawnieniach, które w ogóle nie przysługują w ramach umowy cywilnoprawnej.
Wyjątek stanowi sytuacja, gdy sąd pracy – na wniosek zleceniobiorcy – stwierdzi, że faktycznie doszło do zatrudnienia w warunkach typowych dla stosunku pracy. Zgodnie z art. 22 § 1 Kodeksu pracy, jeżeli dana osoba wykonywała obowiązki pod kierownictwem, w wyznaczonym miejscu i czasie, za wynagrodzeniem, to formalna nazwa umowy nie ma znaczenia. Wówczas sąd może uznać, że w praktyce była to umowa o pracę, co automatycznie otwiera drogę do otrzymania świadectwa pracy.
Zaświadczenie o wykonywaniu zlecenia
Choć świadectwo pracy nie przysługuje, zleceniobiorca ma możliwość uzyskania innego dokumentu – zaświadczenia o wykonywaniu zlecenia. Co istotne, nie istnieje jeden oficjalny wzór takiego dokumentu, ale w praktyce powinny znaleźć się w nim kluczowe informacje:
- okres trwania umowy,
- wysokość wynagrodzenia,
- informacja o odprowadzaniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz PIT.
Takie zaświadczenie jest często niezbędne przy rejestracji w urzędzie pracy czy podczas ubiegania się o zasiłek dla bezrobotnych. Może również pełnić ważną rolę w procesie rekrutacyjnym, jako dowód zdobytego doświadczenia zawodowego.
Warto jednak pamiętać, że przepisy prawa cywilnego nie nakładają na zleceniodawcę obowiązku wystawienia takiego dokumentu. Jego wydanie traktowane jest raczej jako przejaw dobrej praktyki i poszanowania zasad współżycia społecznego.
Co, jeśli zleceniodawca odmówi wydania zaświadczenia?
Zdarza się, że zleceniobiorca nie uzyska od zleceniodawcy pożądanego zaświadczenia. Wówczas pozostaje mu sięgnąć po dokumenty, które posiada sam:
- egzemplarz umowy zlecenia,
- rachunki lub faktury wystawione za wykonane usługi,
- potwierdzenia przelewów wynagrodzenia.
Takie dowody mogą zostać uznane zarówno przez urząd pracy, jak i przez potencjalnego nowego pracodawcę.
Dlaczego warto zabiegać o dokumentację?
Dla wielu osób umowy cywilnoprawne są etapem przejściowym w karierze zawodowej. Dokumentacja współpracy bywa potrzebna w kilku kluczowych sytuacjach:
- rejestracja w urzędzie pracy – potwierdzenie okresu składkowego,
- ubieganie się o świadczenia – np. zasiłek dla bezrobotnych,
- zmiana pracy – udokumentowanie doświadczenia przed nowym pracodawcą.
Posiadanie takich dokumentów pozwala uniknąć problemów w przyszłości i stanowi zabezpieczenie w razie wątpliwości co do przebiegu współpracy.
Podsumowanie
Zleceniobiorca po zakończeniu umowy zlecenia nie otrzyma świadectwa pracy – przepisy prawa pracy dotyczą wyłącznie stosunku pracowniczego. Może jednak poprosić zleceniodawcę o wystawienie zaświadczenia o wykonywaniu zlecenia, które potwierdzi okres współpracy, wynagrodzenie i składki. Choć nie jest to obowiązek wynikający z przepisów, stanowi dobrą praktykę.
Jeżeli zleceniodawca odmówi, zleceniobiorca powinien posłużyć się innymi dokumentami – umową, rachunkami, potwierdzeniami przelewów. To one stanowią dowód realizacji zlecenia i mogą być podstawą do dochodzenia swoich praw, zarówno przed urzędami, jak i potencjalnymi nowymi pracodawcami.
Wniosek?
Choć świadectwo pracy pozostaje zarezerwowane dla pracowników, także zleceniobiorca ma możliwość udokumentowania swojej pracy. Kluczem jest świadomość swoich praw i dbanie o zachowanie wszelkich dokumentów związanych z umową. Dzięki temu koniec zlecenia nie oznacza utraty potwierdzenia zdobytego doświadczenia.
