W odpowiedzi na pogłębiający się kryzys demograficzny i rosnące koszty utrzymania, polskie władze przygotowały projekt nowej ulgi podatkowej, znanej jako „1000 plus”. Program ma stać się istotnym elementem polityki prorodzinnej, a jednocześnie zachętą do aktywności zawodowej i stabilizacji finansowej rodzin z dziećmi. Według założeń, przeciętne gospodarstwo domowe może zyskać nawet około 1000 zł miesięcznie, co w skali roku przekłada się na znaczącą ulgę w domowym budżecie.
Geneza projektu
Projekt ulgi 1000+ został przygotowany z inicjatywy Kancelarii Prezydenta pod patronatem Karola Nawrockiego. Dokument nowelizujący ustawę o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) zakłada szerokie zwolnienie z podatku dla rodzin wychowujących co najmniej dwoje dzieci. Ideą jest nie tylko wsparcie materialne, ale także symboliczne zobowiązanie państwa wobec rodzin, które podejmują trud wychowania dzieci – co ma być inwestycją w przyszłość społeczeństwa.
Program wpisuje się w szerszą strategię wzmacniania klasy średniej oraz przeciwdziałania zjawisku niżu demograficznego, które od kilku lat stanowi poważne wyzwanie dla Polski. Według danych GUS, współczynnik dzietności w naszym kraju należy do najniższych w Unii Europejskiej, a liczba narodzin utrzymuje się na poziomie poniżej zastępowalności pokoleń.
Kiedy ulga 1000 plus wejdzie w życie?
Nowe przepisy, jeśli przejdą pełen proces legislacyjny w Sejmie i zostaną podpisane przez Prezydenta, mają zacząć obowiązywać od 1 stycznia 2026 roku. Oznacza to, że podatnicy faktycznie odczują ich wpływ dopiero w 2027 roku, podczas składania zeznań podatkowych za 2026. Choć harmonogram jest ambitny, eksperci podkreślają, że szczegóły wciąż mogą ulec zmianie na etapie prac parlamentarnych.
Kto będzie uprawniony do skorzystania z programu?
Ulga 1000+ ma charakter selektywny i obejmie głównie rodziny z co najmniej dwojgiem dzieci. Aby móc z niej skorzystać, konieczne będzie spełnienie kilku warunków:
- wychowywanie minimum dwojga dzieci (w tym pełnoletnich, jeśli kontynuują naukę do 25. roku życia),
- osiąganie łącznego dochodu rocznego nieprzekraczającego 280 000 zł,
- rozliczanie się na zasadach skali podatkowej.
Uprawnienie będzie przysługiwać zarówno rodzicom posiadającym pełnię władzy rodzicielskiej, jak i opiekunom prawnym oraz rodzinom zastępczym. Wliczane będą również dzieci pobierające świadczenia takie jak renta socjalna czy zasiłek pielęgnacyjny. Z ulgi nie skorzystają natomiast osoby pozostające w systemie podatku liniowego, przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą w tej formie, a także osoby z najwyższymi dochodami podlegające tzw. daninie solidarnościowej (powyżej miliona złotych rocznie).
Dodatkowo projekt przewiduje podniesienie progu podatkowego z obecnych 120 000 zł do 140 000 zł rocznie na każdego z małżonków, co ma złagodzić efektywne obciążenie rodzin dwuzarabiających.
Finansowanie i ekonomiczne konsekwencje programu
Rząd planuje sfinansować ulgę poprzez dalsze „uszczelnienie” systemu podatkowego, w tym lepsze ściąganie należności z VAT i CIT, zwiększenie transparentności rozliczeń dużych firm oraz wprowadzenie wyższych kar za nadużycia podatkowe.
Koszt projektu oszacowano konserwatywnie na 13–14 miliardów złotych rocznie, przy czym Ministerstwo Finansów nie wyklucza, że realny wydatek może przekroczyć nawet 30 miliardów złotych. Objętych programem ma zostać ponad 2 miliony rodzin, co oznacza, że ulga stanowi jedną z największych reform podatkowych skierowanych do gospodarstw domowych w ostatnich latach.
Wątpliwości ekspertów i ryzyka wdrożenia
Choć intencje projektu oceniane są pozytywnie, ekonomiści pozostają podzieleni w kwestii skuteczności i skutków systemowych. Krytycy ostrzegają, że ulga może w praktyce korzystać głównie lepiej zarabiającym rodzinom, które już dziś płacą wyższy PIT, co może prowadzić do pogłębienia nierówności społecznych. Z kolei dla rodzin o niższych dochodach, które często i tak nie osiągają poziomu opodatkowania, efekt finansowy może być ograniczony.
Nie bez znaczenia jest też kontekst międzynarodowy. Polska objęta została procedurą nadmiernego deficytu przez Komisję Europejską, co znacząco ogranicza możliwości wprowadzania kosztownych reform fiskalnych. Nowe wydatki mogą wymagać cięć w innych obszarach lub zwiększenia wpływów z podatków pośrednich.
Co zyska przeciętna rodzina?
Według rządowych szacunków przeciętne małżeństwo rozliczające się na zasadach ogólnych i posiadające dwoje dzieci zyska około 12 000 zł rocznie, czyli średnio 1000 zł miesięcznie. Dla wielu gospodarstw może to oznaczać konkretną poprawę sytuacji finansowej, a także pewne odciążenie w trudnych warunkach gospodarczych — przy inflacji, wysokich ratach kredytów i rosnących wydatkach na edukację czy opiekę zdrowotną.
