Wielu przedsiębiorców zmaga się z nieterminowymi płatnościami od kontrahentów. W takich przypadkach warto wiedzieć, że zgodnie z przepisami prawa, masz pełne prawo domagać się odsetek ustawowych za opóźnienie. To skuteczne narzędzie, które może nie tylko zrekompensować Ci straty, ale również zdyscyplinować dłużników do szybszego regulowania zobowiązań.
Czym są odsetki ustawowe?
Odsetki ustawowe za opóźnienie to forma rekompensaty pieniężnej, którą wierzyciel może naliczyć dłużnikowi za nieuregulowanie płatności w terminie. Nie musisz udowadniać szkody – samo opóźnienie wystarczy, aby móc je naliczyć.
Podstawę prawną stanowi art. 481 Kodeksu cywilnego, który mówi wprost, że:
„Wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi”.
Ile wynoszą odsetki ustawowe?
Wysokość odsetek ustawowych nie jest stała – zależy od stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego powiększonej o 5,5 punktów procentowych.
Odsetki nalicza się za każdy dzień opóźnienia, począwszy od dnia następującego po terminie płatności aż do dnia, w którym należność zostanie faktycznie uregulowana.
Jak wyliczyć odsetki ustawowe? Przykład
Załóżmy, że przedsiębiorca wystawił fakturę na kwotę 3000 zł z terminem płatności 17 maja 2025 r., a przelew dotarł dopiero 15 czerwca. Mamy 29 dni opóźnienia.
Wyliczenie odsetek:
- 3000 zł × 10,50% = 315 zł rocznie
- 315 zł ÷ 365 = 0,8630 zł dziennie
- 0,86 zł × 29 dni = 24,94 zł odsetek
Taką kwotę możesz doliczyć do należności – wystarczy wystawić notę odsetkową, która dokumentuje naliczenie odsetek.
Nota odsetkowa – kiedy i po co ją wystawiać?
Nota odsetkowa nie jest fakturą, ale dokumentem księgowym, który stanowi podstawę do:
- dochodzenia należnych odsetek od dłużnika,
- zaksięgowania przychodu z tytułu odsetek w KPiR (w kolumnie 8 – „pozostałe przychody”).
Jeśli dłużnik ureguluje odsetki, kwotę tę musisz wykazać w przychodach podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Dlaczego warto naliczać odsetki?
Choć odsetki ustawowe rzadko pokrywają całość strat wynikających z opóźnionej zapłaty, mają one ważną funkcję:
- motywują do terminowych płatności – regularne naliczanie odsetek może zmniejszyć skalę opóźnień w Twojej firmie,
- kompensują koszty czekania na należne środki,
- wzmacniają Twoją pozycję negocjacyjną w relacjach z kontrahentami.
