Rozpoczynając działalność gospodarczą, każdy przedsiębiorca napotyka na liczne przepisy prawne, które mogą wydawać się skomplikowane. Dla nowych firm, które dopiero stawiają pierwsze kroki, istnieje jednak rozwiązanie, które może pomóc uniknąć poważnych konsekwencji za początkowe pomyłki. Jest to tzw. prawo do błędu, wprowadzone w życie 1 stycznia 2020 roku. Jakie są jego zasady i kto może z niego skorzystać?
Kto może skorzystać z prawa do błędu?
Prawo do błędu jest dedykowane osobom fizycznym, które prowadzą działalność gospodarczą nie dłużej niż rok. Dotyczy to zarówno osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, jak i tych działających w ramach spółki cywilnej. Warunki, które należy spełnić, aby móc skorzystać z tego przywileju, są dwa:
- Jesteś wpisany do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG), czyli prowadzisz działalność jako osoba fizyczna lub w ramach spółki cywilnej.
- Od rozpoczęcia działalności nie minęło więcej niż 12 miesięcy.
Co ważne, prawo to przysługuje nie tylko przedsiębiorcom, którzy rozpoczynają działalność po raz pierwszy. Można z niego skorzystać również wtedy, gdy wcześniej prowadziło się firmę, ale została ona zawieszona lub zamknięta. W takim przypadku, aby skorzystać z prawa do błędu, musi upłynąć co najmniej 36 miesięcy od ostatniego zawieszenia lub zakończenia działalności.
Jak działa prawo do błędu?
Zasada działania prawa do błędu jest dość prosta. Jeśli nowy przedsiębiorca naruszy przepisy związane z prowadzoną działalnością, np. popełni błąd w dokumentacji, rozliczeniach podatkowych czy innych wymaganiach formalnych, nie musi obawiać się od razu wysokich kar finansowych. W takim przypadku:
- Zamiast mandatu lub kary pieniężnej, przedsiębiorca może otrzymać pouczenie od organu kontrolującego.
- Organ będzie miał obowiązek wezwać przedsiębiorcę do usunięcia stwierdzonych naruszeń i skutków tych naruszeń (jeśli takie wystąpiły).
- Jeżeli przedsiębiorca w wyznaczonym terminie usunie stwierdzone naruszenia, to nie zostanie ukarany grzywną ani administracyjną karą pieniężną. W takim przypadku, organ może poprzestać na udzieleniu pouczenia.
Co istotne, przedsiębiorca nie musi czekać na wezwanie organu. Jeśli samodzielnie dostrzeże błąd, może dobrowolnie usunąć naruszenia i powiadomić odpowiedni organ. Jeśli zrobi to w odpowiednim czasie, również nie zostanie ukarany, a organ ograniczy się do udzielenia pouczenia.
Kiedy prawo do błędu nie ma zastosowania?
Choć prawo do błędu daje przedsiębiorcom szansę na poprawę swoich początkowych pomyłek, nie obejmuje ono wszystkich naruszeń. Istnieją wyjątki, w których przedsiębiorca nie będzie mógł skorzystać z tej zasady. Dotyczy to sytuacji, gdy:
- Naruszenie przepisów miało miejsce wcześniej, tzn. przedsiębiorca już w przeszłości popełnił podobne wykroczenie.
- Naruszenie jest rażące, czyli przedsiębiorca dopuścił się poważnych uchybień, które mogą stanowić zagrożenie dla porządku prawnego lub interesów innych osób.
- Naruszenie skutkuje nieodwracalnymi skutkami lub nie jest możliwe jego usunięcie.
- Przedsiębiorca działał bez wymaganych zgód, zezwoleń lub pozwoleń, których obowiązek uzyskania wynika z przepisów prawa.
- Naruszenie wynika z ratyfikowanej umowy międzynarodowej lub przepisów prawa Unii Europejskiej, które wykluczają stosowanie prawa do błędu.
- Naruszenie dotyczy zaleceń pokontrolnych, które przedsiębiorca powinien wykonać, ale tego nie zrobił.
Należy pamiętać, że prawo do błędu nie obejmuje także sytuacji, w których przedsiębiorca dopuścił się naruszenia w ciągu pierwszego roku działalności, ale jego skutki utrzymywały się także po upływie tego terminu.
Korzyści z prawa do błędu
Dzięki prawu do błędu nowi przedsiębiorcy zyskują większą elastyczność i poczucie bezpieczeństwa. Początkowe lata działalności gospodarczej to czas intensywnych nauk, a każda pomyłka może skutkować kosztownymi konsekwencjami. Prawo do błędu daje szansę na naukę i dostosowanie się do wymogów prawnych bez obawy o natychmiastowe kary. To krok w stronę wsparcia młodych firm, które często borykają się z trudnościami organizacyjnymi i formalnymi.
