Wynagrodzenia pracowników osiągających wysokie dochody często powodują konieczność stosowania wyższej stawki podatku dochodowego w trakcie roku podatkowego. Dla pracodawców i działów kadrowo-płacowych szczególnie istotne jest prawidłowe ustalenie momentu przekroczenia pierwszego progu podatkowego oraz właściwe naliczenie zaliczki na podatek dochodowy. Błąd w tym zakresie może skutkować niedopłatą podatku po stronie pracownika oraz dodatkowymi obowiązkami przy rozliczeniu rocznym.
Poniżej wyjaśniamy, czym jest próg podatkowy, kiedy dochodzi do jego przekroczenia w 2026 roku oraz od jakiego momentu należy pobierać zaliczkę według wyższej stawki podatkowej.
Skala podatkowa jako podstawa obliczania podatku dochodowego
Podatek dochodowy od osób fizycznych w Polsce obliczany jest na podstawie skali podatkowej. Skala ta określa przedziały dochodów (progi podatkowe), do których przypisane są konkretne stawki podatku. W praktyce oznacza to, że różne części dochodu mogą być opodatkowane różnymi stawkami.
W 2026 roku nadal obowiązuje dwustopniowa skala podatkowa:
- 12% – dla dochodów mieszczących się w pierwszym progu podatkowym,
- 32% – dla dochodów przekraczających pierwszy próg.
Czym jest próg podatkowy?
Próg podatkowy to graniczna kwota dochodu osiągniętego w danym roku podatkowym, po której przekroczeniu stosuje się wyższą stawkę podatku. Od momentu wprowadzenia zmian w ramach tzw. Polskiego Ładu, pierwszy próg podatkowy został znacząco podwyższony.
Od 1 stycznia 2022 r.:
- limit pierwszego progu podatkowego wynosi 120 000 zł rocznie,
- dochody do tej kwoty są opodatkowane stawką 12%.
Drugi próg podatkowy obejmuje:
- nadwyżkę dochodów ponad 120 000 zł,
- która podlega opodatkowaniu według stawki 32%.
Przekroczenie pierwszego progu podatkowego – zasady ogólne
Przekroczenie progu podatkowego nie oznacza, że całość wynagrodzenia pracownika zostaje nagle objęta wyższą stawką podatku. Zgodnie z przepisami, podatek należy naliczać proporcjonalnie, z uwzględnieniem momentu przekroczenia limitu.
W miesiącu, w którym suma dochodów narastająco od początku roku przekroczy 120 000 zł:
- część dochodu mieszcząca się jeszcze w limicie opodatkowana jest stawką 12%,
- nadwyżka ponad limit – stawką 32%.
Od kolejnego miesiąca po przekroczeniu progu, całość bieżącego dochodu podlega już opodatkowaniu stawką 32%.
Ustalanie podstawy opodatkowania pracownika
Aby prawidłowo wyliczyć zaliczkę na podatek dochodowy, w pierwszej kolejności należy określić podstawę opodatkowania. Jest ona ustalana według następującego schematu:
wynagrodzenie brutto
− koszty uzyskania przychodu (250 zł lub 300 zł)
− składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika (13,71%)
Przykład
Pracownik otrzymuje w 2026 roku wynagrodzenie w wysokości 35 000 zł brutto miesięcznie.
- Składki ZUS:
35 000 zł × 13,71% = 4 798,50 zł - Koszty uzyskania przychodu:
250 zł
Podstawa opodatkowania:
35 000 zł − 250 zł − 4 798,50 zł = 29 951,50 zł
Kiedy dochodzi do przekroczenia progu podatkowego w 2026 roku?
Moment przekroczenia pierwszego progu ustala się na podstawie dochodu liczonego narastająco od początku roku. Oznacza to, że do podstawy opodatkowania z bieżącego miesiąca dodaje się dochody z poprzednich miesięcy.
Przykładowe narastanie dochodu
- Styczeń: 29 951,50 zł
- Luty: 59 903,00 zł
- Marzec: 89 854,50 zł
- Kwiecień: 119 806,00 zł
- Maj: 149 757,50 zł
W tym przypadku przekroczenie limitu 120 000 zł następuje w maju.
Jak naliczyć zaliczkę na podatek po przekroczeniu progu?
Naliczanie zaliczki na podatek dochodowy przebiega w trzech etapach:
- Do miesiąca poprzedzającego przekroczenie progu
Zaliczka wynosi 12% dochodu uzyskanego w danym miesiącu. - W miesiącu przekroczenia progu
- 12% – od części dochodu mieszczącej się w limicie 120 000 zł,
- 32% – od nadwyżki ponad limit.
- Od miesiąca następującego po przekroczeniu progu
Zaliczka wynosi 32% całego dochodu z danego miesiąca.
Szczegółowy przykład rozliczenia w miesiącu przekroczenia progu
Załóżmy, że pracownik przekracza pierwszy próg podatkowy w sierpniu 2026 roku, a jego miesięczna podstawa opodatkowania wynosi 29 951,50 zł.
Dochód narastająco w sierpniu:
126 450,50 zł
Nadwyżka ponad próg:
126 450,50 zł − 120 000 zł = 6 450,50 zł
Oznacza to, że:
- 6 450,50 zł należy opodatkować stawką 32%,
- pozostałą część dochodu za sierpień (23 501,00 zł) – stawką 12%.
Po uwzględnieniu składek, ulgi podatkowej oraz zaokrągleń, zaliczka na podatek wyniesie 4 584 zł.
Od września 2026 roku zaliczki na podatek powinny być już pobierane wyłącznie według stawki 32%.
Obowiązki pracodawcy i konsekwencje błędów
Pracodawca jako płatnik podatku ma obowiązek na bieżąco kontrolować wysokość dochodów pracownika i prawidłowo stosować odpowiednią stawkę podatkową. Niedostosowanie zaliczki do przekroczenia progu skutkuje:
- powstaniem niedopłaty podatku,
- koniecznością jej uregulowania w zeznaniu rocznym przez pracownika,
- ryzykiem nieprawidłowości w dokumentacji kadrowo-płacowej.
Dlatego szczególną uwagę należy zwrócić na pracowników osiągających wysokie miesięczne wynagrodzenia, u których przekroczenie pierwszego progu podatkowego może nastąpić już w połowie roku.
