Prawo do korzystania z publicznej służby zdrowia przysługuje każdemu, kto podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu. Nie zawsze jednak dana osoba posiada własny tytuł do ubezpieczenia – w takich przypadkach rozwiązaniem jest zgłoszenie jej jako członka rodziny osoby ubezpieczonej. To mechanizm, który zabezpiecza np. dzieci, współmałżonków czy rodziców pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym.
Co jednak dzieje się w sytuacji, gdy przedsiębiorca – będący płatnikiem składek – dokonuje wyrejestrowania z ubezpieczeń? Czy wówczas zgłoszeni przez niego członkowie rodziny muszą być wyrejestrowani i zgłaszani ponownie?
Przyjrzyjmy się temu zagadnieniu krok po kroku.
Kto może zostać zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny?
Zgodnie z art. 67 pkt 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, każda osoba posiadająca obowiązek ubezpieczeniowy ma jednocześnie obowiązek zgłoszenia do ubezpieczenia członków swojej rodziny, jeśli ci nie mają własnego tytułu.
Za członków rodziny w rozumieniu ustawy uznaje się m.in.:
- dzieci własne – do 18. roku życia, a jeśli kontynuują naukę – do 26. roku życia; w przypadku dzieci z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności – bez ograniczenia wiekowego,
- małżonka,
- rodziców lub dziadków, pod warunkiem że mieszkają razem z osobą ubezpieczoną i pozostają z nią we wspólnym gospodarstwie domowym.
Zgłoszenia dokonuje się na formularzu ZUS ZCNA.
- W przypadku pracowników – obowiązek zgłoszenia członków rodziny spoczywa na pracodawcy (płatniku składek).
- W przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą – przedsiębiorca samodzielnie dokonuje zgłoszenia.
Wyrejestrowanie przedsiębiorcy a status ubezpieczenia członka rodziny
Prowadzenie firmy często wiąże się z koniecznością wielokrotnego wyrejestrowania i ponownego zgłoszenia przedsiębiorcy do ZUS – np. przy zmianie kodu tytułu ubezpieczenia czy przejściu na inny schemat opłacania składek. To rodzi pytanie: czy w takim przypadku trzeba również wyrejestrowywać członków rodziny?
Kiedy nie ma takiej potrzeby?
Nie każde wyrejestrowanie przedsiębiorcy wymaga wyrejestrowania zgłoszonych członków rodziny. Jeśli zmiana nie powoduje przerwy w podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu, zgłoszenie członków rodziny pozostaje ważne.
Dotyczy to sytuacji takich jak:
- zmiana kodu tytułu ubezpieczenia,
- zmiana schematu składek (np. zgłoszenie się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego),
- nabycie prawa do renty czy emerytury i zmiana tytułu ubezpieczenia z tego powodu.
Kiedy trzeba wyrejestrować członków rodziny?
Obowiązek taki pojawia się dopiero wtedy, gdy:
- zmiana powoduje przerwę w ubezpieczeniu zdrowotnym przedsiębiorcy,
- dochodzi do całkowitego zakończenia prowadzenia działalności bez innego tytułu do ubezpieczenia.
W praktyce oznacza to, że jeśli przedsiębiorca wyrejestrowuje się z ubezpieczeń np. w związku z zakończeniem działalności gospodarczej i nie posiada innego tytułu do ubezpieczenia (np. umowy o pracę), musi wyrejestrować także członków rodziny.
Podsumowanie
Ubezpieczenie zdrowotne członków rodziny przedsiębiorcy zależy bezpośrednio od jego własnego statusu ubezpieczeniowego.
- Brak przerwy w ubezpieczeniu – nie ma konieczności ponownego zgłaszania członków rodziny.
- Przerwa lub zakończenie tytułu do ubezpieczenia – członkowie rodziny muszą zostać wyrejestrowani, a następnie ewentualnie zgłoszeni ponownie w oparciu o nowy tytuł ubezpieczenia.
Znajomość tych zasad pozwala uniknąć błędów formalnych, a przede wszystkim – zapewnić rodzinie ciągłość prawa do korzystania z publicznej opieki zdrowotnej.
