W polskim systemie prawnym przedsiębiorcy są zobowiązani do opłacania różnych składek, które mają na celu zabezpieczenie interesów pracowników oraz osób pozostających bez pracy. Wśród tych obowiązków znajdują się składki na Fundusz Pracy (FP) oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP). Czym dokładnie są te fundusze? Kto jest zobowiązany do ich opłacania, a kto może liczyć na zwolnienie z tego obowiązku? Przyjrzyjmy się bliżej tym instytucjom.
Fundusz Pracy (FP) – czym jest i jaki ma cel?
Fundusz Pracy (FP) to publiczny fundusz celowy, który funkcjonuje w Polsce od 1990 roku. Jego głównym celem jest łagodzenie skutków bezrobocia, a także wspieranie osób poszukujących pracy oraz przeciwdziałanie bezrobociu strukturalnemu i sezonowemu. Fundusz ten jest finansowany głównie przez składki od pracodawców oraz osoby prowadzące działalność gospodarczą. W ramach Funduszu Pracy gromadzone są środki, które są następnie przeznaczane na różnorodne formy wsparcia, takie jak:
- Zasiłki dla bezrobotnych – Fundusz Pracy wypłaca zasiłki osobom, które straciły pracę i spełniają określone warunki.
- Stypendia dla bezrobotnych – Osoby biorące udział w różnych programach aktywizacji zawodowej mogą otrzymywać stypendia, które pomagają im przejść przez proces przekwalifikowania lub zdobywania nowych umiejętności.
- Dofinansowania do wynagrodzeń – Fundusz może przeznaczać środki na dofinansowanie wynagrodzeń dla osób zatrudnionych w ramach różnych programów aktywizacji zawodowej.
Zgodnie z przepisami ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, obowiązek opłacania składek na Fundusz Pracy dotyczy przede wszystkim przedsiębiorców, osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą oraz zleceniodawców, którzy zatrudniają pracowników lub współpracowników na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej.
Wysokość składki na Fundusz Pracy
Wysokość składki na Fundusz Pracy w 2025 roku wynosi 2,45% podstawy wymiaru składki. Oznacza to, że przedsiębiorcy muszą odprowadzać składki w wysokości 2,45% wynagrodzenia brutto pracowników. Dla przedsiębiorców prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą składka na FP w 2025 roku wynosi 127,49 zł miesięcznie.
Kto może być zwolniony z obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy?
Istnieją pewne sytuacje, w których przedsiębiorcy nie muszą opłacać składek na Fundusz Pracy. Należy do nich:
- Pracownicy, których wynagrodzenie jest niższe od minimalnego wynagrodzenia – W przypadku, gdy pracownik zarabia mniej niż obowiązujące w danym roku minimalne wynagrodzenie, pracodawca nie musi opłacać składek na Fundusz Pracy.
- Nowi przedsiębiorcy – Osoby, które rozpoczynają działalność gospodarczą i przez pierwsze 24 miesiące korzystają z preferencyjnych składek ZUS, mogą być zwolnione z opłacania składek na Fundusz Pracy, o ile nie osiągają innych przychodów, od których opłacane są składki społeczne.
- Pracownicy w wieku emerytalnym – Kobiety powyżej 55. roku życia oraz mężczyźni powyżej 60. roku życia są zwolnieni z obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy, zarówno jako pracownicy, jak i przedsiębiorcy.
- Zleceniobiorcy – Przedsiębiorcy, którzy zatrudniają osoby wyłącznie na podstawie umów zlecenie, również są zwolnieni z opłacania składek na Fundusz Pracy.
Zasady dotyczące wieku i zwolnienia ze składek
Zwolnienie ze składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych dla osób, które ukończyły 55. rok życia (kobiety) lub 60. rok życia (mężczyźni), obowiązuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po ukończeniu tego wieku. Jeśli osoba osiągnie odpowiedni wiek w trakcie miesiąca, zwolnienie przysługuje od pierwszego dnia tego miesiąca.
Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) – czym jest i jak działa?
Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) to instytucja powołana w celu zabezpieczenia pracowników w przypadku niewypłacalności pracodawcy. Fundusz ten został utworzony w 1994 roku i od 1 stycznia 2012 roku stał się państwowym funduszem celowym. Jego głównym celem jest zapewnienie pracownikom ochrony w przypadku niewypłacalności pracodawcy, np. w sytuacji ogłoszenia upadłości firmy.
Środki zgromadzone na koncie Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych są przeznaczane m.in. na wypłatę wynagrodzeń, które pracownicy powinni otrzymać w przypadku, gdy pracodawca nie jest w stanie ich wypłacić. Fundusz może również wypłacać inne świadczenia związane z roszczeniami pracowników, takie jak:
- Wynagrodzenia za czas choroby pracownika,
- Wynagrodzenia za czas urlopu wypoczynkowego,
- Ekwiwalent za niewykorzystany urlop,
- Odprawy pieniężne w przypadku rozwiązania umowy o pracę z winy pracodawcy,
- Wynagrodzenie za czas, w którym pracownik był niezdolny do pracy z powodu innych przyczyn.
Wysokość składki na FGŚP
Aktualnie wysokość składki na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wynosi 0,10% podstawy wymiaru składki, co jest stosunkowo niską kwotą w porównaniu do innych składek na ubezpieczenia społeczne.
Kto jest zobowiązany do opłacania składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych?
Podobnie jak w przypadku Funduszu Pracy, obowiązek opłacania składek na FGŚP dotyczy pracodawców zatrudniających pracowników na podstawie umowy o pracę. Składek na FGŚP nie opłaca się za osoby zatrudnione na umowę zlecenie.
Podsumowanie
Fundusze Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych stanowią istotny element systemu ubezpieczeń społecznych w Polsce. Ich głównym celem jest wsparcie pracowników, którzy mogą znaleźć się w trudnej sytuacji życiowej, np. w wyniku utraty pracy lub niewypłacalności pracodawcy. Choć składki na te fundusze są obowiązkowe, w Polsce istnieje szereg zwolnień, które pomagają zmniejszyć obciążenie finansowe przedsiębiorców, zwłaszcza tych, którzy zatrudniają osoby w starszym wieku lub rozpoczynają swoją działalność gospodarczą. Dzięki tym funduszom możliwe jest zapewnienie pracownikom odpowiedniego zabezpieczenia socjalnego, co w dłuższej perspektywie wpływa na stabilność rynku pracy w Polsce.
