Rozpoczęcie działalności gospodarczej wiąże się z wieloma obowiązkami – jednym z nich jest prawidłowe rozliczanie składki zdrowotnej. W praktyce przedsiębiorcy często mają wątpliwości, czy zakładając firmę od stycznia 2026 roku, będą zobowiązani do sporządzenia rocznego rozliczenia składki zdrowotnej za rok 2025. Odpowiedź nie jest jednoznaczna i zależy przede wszystkim od wybranej formy opodatkowania.
Kto rozlicza roczną składkę zdrowotną za 2025 rok?
Roczne rozliczenie składki zdrowotnej dotyczy przedsiębiorców, którzy w danym roku prowadzili działalność gospodarczą i byli opodatkowani:
- według skali podatkowej,
- podatkiem liniowym,
- ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych.
Kluczowa zasada jest prosta: obowiązek rozliczenia dotyczy tych podatników, którzy prowadzili działalność w 2025 roku. Jednak pojawia się istotny wyjątek związany z tzw. okresem składkowym.
Rozpoczęcie działalności od stycznia 2026 na skali podatkowej lub podatku liniowym
W przypadku skali podatkowej oraz podatku liniowego okres składkowy nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym. Dla rozliczenia za 2025 rok obejmuje on czas od lutego 2025 do stycznia 2026.
To oznacza, że przedsiębiorca, który rozpocznie działalność w styczniu 2026 roku i wybierze jedną z tych form opodatkowania, wchodzi jeszcze w okres składkowy przypisany do 2025 roku.
W konsekwencji:
- będzie zobowiązany do sporządzenia rocznego rozliczenia składki zdrowotnej za 2025 rok,
- rozliczenie to zostanie wykazane w deklaracji ZUS składanej w 2026 roku,
- możliwe jest wystąpienie nadpłaty składki zdrowotnej i ubieganie się o jej zwrot.
To jeden z częściej pomijanych niuansów, który może mieć realny wpływ na rozliczenia finansowe nowego przedsiębiorcy.
Rozpoczęcie działalności od stycznia 2026 na ryczałcie
Zupełnie inaczej wygląda sytuacja przedsiębiorców, którzy wybiorą ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. W tym przypadku okres składkowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym i trwa od stycznia do grudnia.
Oznacza to, że:
- przedsiębiorca rozpoczynający działalność w styczniu 2026 roku na ryczałcie nie rozlicza składki zdrowotnej za 2025 rok,
- pierwsze roczne rozliczenie sporządzi dopiero za 2026 rok,
- zostanie ono wykazane w deklaracji składanej w 2027 roku.
W praktyce ryczałt eliminuje więc obowiązek „wstecznego” rozliczenia składki zdrowotnej przy starcie działalności.
Podsumowanie
Rozpoczęcie działalności gospodarczej od stycznia 2026 roku nie zawsze oznacza brak obowiązków związanych z poprzednim rokiem. Kluczowe znaczenie ma forma opodatkowania:
- skala podatkowa i podatek liniowy – obowiązek rocznego rozliczenia składki zdrowotnej za 2025 rok,
- ryczałt – brak obowiązku rozliczenia za 2025 rok, pierwsze rozliczenie dopiero za 2026.
Z tego względu wybór formy opodatkowania powinien być przemyślany nie tylko pod kątem podatków dochodowych, ale również składki zdrowotnej i jej rozliczenia. Właściwa decyzja na starcie działalności może uchronić przedsiębiorcę przed nieoczekiwanymi obowiązkami i poprawić płynność finansową firmy.
