Rodzicielstwo to jedno z najważniejszych doświadczeń w życiu, ale również ogromne wyzwanie, szczególnie gdy dziecko przychodzi na świat przed czasem. W odpowiedzi na potrzeby rodziców wcześniaków, którzy zmagają się z trudnościami związanymi z przedłużoną hospitalizacją dziecka, Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) zaproponowało projekt ustawy wprowadzający dodatkowy urlop macierzyński. Jego celem jest wsparcie rodzin, które muszą stawić czoła wyjątkowym okolicznościom, zapewniając im dodatkowy czas na opiekę nad dzieckiem bez obawy o utratę urlopu macierzyńskiego.
Obecny stan prawny
W Polsce obecnie urlop macierzyński przysługuje każdej matce, niezależnie od tego, czy urodziła dziecko w terminie, czy przedwcześnie. Wymiar urlopu jest taki sam, co może być trudne dla rodziców wcześniaków, którzy muszą zmagać się z dodatkową hospitalizacją dziecka. Obecnie standardowy urlop macierzyński wynosi:
- 20 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka,
- 31 tygodni – przy urodzeniu dwojga dzieci,
- 33 tygodnie – przy urodzeniu trojga dzieci,
- 35 tygodni – przy urodzeniu czworga dzieci,
- 37 tygodni – przy urodzeniu pięciorga dzieci.
Po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego rodzice mogą skorzystać z urlopu rodzicielskiego, który trwa:
- 41 tygodni – przy urodzeniu jednego dziecka,
- 43 tygodnie – przy urodzeniu więcej niż jednego dziecka.
Jeśli rodzice posiadają zaświadczenie „za życiem”, długość urlopu rodzicielskiego może zostać wydłużona:
- 65 tygodni – przy urodzeniu jednego dziecka,
- 67 tygodni – przy urodzeniu więcej niż jednego dziecka.
Chociaż obecne przepisy oferują pewne wsparcie, nie uwzględniają w pełni wyjątkowej sytuacji rodziców wcześniaków, których dzieci wymagają intensywnej opieki szpitalnej.
Nadchodzące zmiany – Dodatkowy urlop macierzyński
W dniu 27 listopada 2024 roku Sejm przyjął ustawę, która wprowadza nową regulację dotyczącą dodatkowego urlopu macierzyńskiego dla rodziców dzieci urodzonych przedwcześnie lub z niską masą urodzeniową. Zmiany te wejdą w życie 19 marca 2025 roku, oferując rodzicom wcześniaków wsparcie, które pomoże im poradzić sobie z trudnościami związanymi z długotrwałą hospitalizacją dziecka.
Kto może skorzystać z dodatkowego urlopu?
Nowe przepisy zapewniają prawo do dodatkowego urlopu macierzyńskiego rodzicom, którzy:
- Są biologicznymi rodzicami wcześniaków – zarówno matkom, jak i ojcom,
- Są opiekunami prawnymi, rodzicami zastępczymi lub adopcyjnymi dzieci urodzonych przedwcześnie.
Ponadto, zmiany dotyczą również osób, które nie są zatrudnione, a korzystają ze świadczenia rodzicielskiego na takich samych zasadach jak zasiłek macierzyński.
Przepisy obejmują także rodziców z różnych grup zawodowych, takich jak:
- Nauczyciele,
- Żołnierze zawodowi,
- Funkcjonariusze służb mundurowych, w tym Policji, Straży Pożarnej, Straży Granicznej, Służby Celno-Skarbowej i innych.
Zmiany te mają na celu wyrównanie szans i zapewnienie równych praw wszystkim rodzicom, niezależnie od statusu zawodowego.
Wymiar dodatkowego urlopu macierzyńskiego
Długość dodatkowego urlopu macierzyńskiego zależy od kilku czynników, takich jak:
- Okres hospitalizacji dziecka,
- Tydzień ciąży, w którym dziecko przyszło na świat,
- Masa urodzeniowa dziecka.
W zależności od tych czynników, dodatkowy urlop może wynosić:
- Do 15 tygodni – dla rodziców dzieci urodzonych przed 28. tygodniem ciąży lub ważących mniej niż 1000 g,
- Do 8 tygodni – dla rodziców dzieci urodzonych między 28. a 36. tygodniem ciąży i z masą urodzeniową większą niż 1000 g , które wymagają hospitalizacji do 8. tygodnia życia.
Dodatkowy urlop będzie naliczany w systemie „tydzień za tydzień”. Oznacza to, że rodzice będą mogli otrzymać dodatkowy tydzień urlopu za każdy tydzień, przez który ich dziecko przebywało w szpitalu. Dodatkowy urlop będzie przysługiwał również w przypadku dzieci urodzonych po 36. tygodniu ciąży, jeśli będą wymagały hospitalizacji.
Warunki korzystania z urlopu
- Dobrowolność: Dodatkowy urlop macierzyński jest opcjonalny. Rodzic ma prawo do jego wykorzystania, ale nie jest to obowiązek.
- Pełne wynagrodzenie: Podczas trwania dodatkowego urlopu, rodzice otrzymają zasiłek w wysokości 100% podstawy wymiaru zasiłku, co zapewnia im pełną rekompensatę za czas spędzony z dzieckiem.
- Brak podziału: Urlop musi być wykorzystany przez jednego rodzica w całości, nie ma możliwości podziału na części.
- Czas wykorzystania: Dodatkowy urlop może być wzięty jedynie bezpośrednio po zakończeniu podstawowego urlopu macierzyńskiego.
Wniosek o dodatkowy urlop
Rodzice chcący skorzystać z dodatkowego urlopu muszą złożyć odpowiedni wniosek co najmniej 21 dni przed zakończeniem podstawowego urlopu macierzyńskiego. Wniosek można składać zarówno w formie papierowej, jak i elektronicznej. W przypadku rodziców nieubezpieczonych, którzy korzystają ze świadczenia rodzicielskiego, czas tego świadczenia również zostanie odpowiednio wydłużony.
Pracodawca nie może odmówić udzielenia dodatkowego urlopu, jeśli rodzic spełnia wszystkie warunki.
Czy dodatkowy urlop macierzyński będzie płatny?
Tak, dodatkowy urlop macierzyński będzie płatny. Za okres tego urlopu rodzice będą otrzymywać zasiłek w wysokości 100% podstawy wymiaru zasiłku, co zapewnia im pełne wynagrodzenie za czas poświęcony na opiekę nad dzieckiem.
Cel nowelizacji
Nowe przepisy mają na celu przede wszystkim wsparcie rodzin w trudnym okresie, jakim jest opieka nad wcześniakiem wymagającym długotrwałej hospitalizacji. Dodatkowy urlop ma zrekompensować rodzicom brak możliwości przerwania urlopu macierzyńskiego oraz zapewnić im poczucie bezpieczeństwa finansowego, dzięki czemu będą mogli w pełni skupić się na opiece nad dzieckiem.
Urlop dla rodziców wcześniaków – podsumowanie
Wprowadzenie dodatkowego urlopu macierzyńskiego dla rodziców wcześniaków to ważna zmiana, która poprawi wsparcie rodzin znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji. Długotrwała hospitalizacja dziecka to ogromne wyzwanie, zarówno emocjonalne, jak i finansowe. Dzięki nowym przepisom rodzice wcześniaków będą mogli skupić się na opiece nad dzieckiem, nie martwiąc się o utratę wynagrodzenia czy niekorzystną sytuację zawodową. Z pewnością stanowi to istotne wsparcie w jednym z najtrudniejszych momentów życia rodziny.
